İttihatçılar ve İttihatçılık, Ankara, 25 Kasım 2014

Başvuru Formu / Özet ve Makale Gönder / Yazım Kuralları

Başvuru Formunu doldurmak için tıklayınız...

Yazım kuralları için tıklayınız ...

Sempozyum Hakkında

İttihatçılar ve İttihatçılık, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemine ve Türkiye’nin yakın tarihine damga vuran ve en fazla tartışılan konulardan bir tanesidir. 1889’ da askeri tıbbiyeden dört talebenin fikir birliği olarak temelini attığı İttihad-ı Osmani, kısa bir zamanda asker-bürokrat ve aydın çevreden birçok Osmanlıyı bünyesine katmış ve önce İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne, 2.Meşrutiyetten sonra da İttihat ve Terakki Fırkası’na dönüşerek siyasi bir hüviyet kazanmıştır.

19.yy’ın son on yılında Sultan II. Abdülhamit’in cemiyet hakkındaki şüpheleri artmış ve cemiyetin önde gelen birçok şahsiyeti Avrupa’ya kaçmıştır. Başlangıçta mücadele amaçlarını hürriyet ve meşrutiyete, fikri temellerini de “İttihat-ı Anasır” unsuruna dayandıran İttihatçılar, Avrupa’da yayımladıkları neşriyatla meşrutiyet için taraftar kazanmaya ve Sultan Abdülhamit’i şiddetle eleştirerek köşeye sıkıştırmaya çalışmışlardır. Bu arada, Mustafa Kemal’in 1905 Şam da kurduğu Vatan ve Hürriyet Cemiyeti’nin Selanik’te asker-bürokrat kesim tarafından oluşturulan teşekkülle 1907’de birleşmesi “Osmanlı Hürriyet Cemiyeti’ni” ortaya çıkarmıştır. Osmanlı Hürriyet Cemiyetiyle birleşen İttihat ve Terakki cemiyeti hem Selanik’teki 3.Ordunun desteğini arkasına almış hem de 2.Meşrutiyete giden yolda önemli bir adım atmıştır. Cemiyet tarafından yapılan büyük baskılar, Balkanlardaki çetecilik faaliyetleri ve Avrupalı devletlerin siyasal baskısıyla Sultan II. Abdülhamit, 1908 yılında Meşrutiyeti ilan etmek zorunda kalmıştır.

1909’da 31 Mart Olayını da içeren çalkantılı bir dönemi Hareket Ordusu yardımı ile atlatan İttihatçılar, 1913’e kadar devam edecek olan bir denetleme iktidarı dönemini başlatmışlardır. Birçok muhalefet hareketinin de yaşandığı bu süre zarfında önemli miktarda toprak kaybı yaşanmış, siyasi, ekonomik ve toplumsal açılardan ülke bir çıkmaza girmiştir. 1913 yılında İttihatçılar, gerçekleştirdikleri Bab-ı ali baskınıyla iktidarı fiilen ellerine almışlar ve 1918’e kadar sürecek yönetimlerini başlatmışlardır. Adı geçen dönem aynı zamanda 1.Dünya Savaşı dönemdir. İttihat terakki liderleri savaş boyunca Almanlar ile müttefik olmuşlardır. Savaşın kaybedilmesiyle beraber birçok İttihatçı yurtdışına kaçmış ve ülkeyle aynı kaderi paylaşmışlardır. Savaş sonrası milli mücadele döneminde, İttihatçıların etkisi devam etmiş, birçok eski İttihatçı İstiklal Mahkemelerinde yargılanmış ve ceza almıştır. Cumhuriyet döneminde de en çok tartışılan konulardan biri İttihatçılar ve İttihatçılık olmuştur. Türk tarihinde, basınında ve edebiyatında geniş yer kaplayan bu konu bugün halen etkisini sürdürmektedir. İttihat ve Terakki’nin oluştuğu şartları, cemiyetin politikalarını, bugüne olan etkisini, önemli şahsiyetlerini ve ittihatçılık kavramını objektif açıdan değerlendirecek, uluslararası katılıma açık, farklı disiplinlerden bilim adamlarının katkısıyla, konuyu bütün hatlarıyla masaya yatıracak bir kongreye ihtiyaç vardır.

Bu amaçla, 2014 yılı Kasım ayında uluslararası katılımlı bir kongrenin toplanması düşünülmektedir. Kongre Türk Tarih Kurumu tarafından organize edilecektir.

Sempozyum Konu Başlıkları

Proje kapsamında tartışılacak konular İttihat ve Terakki dönemini bütün yönleriyle kapsamaktadır. Konu başlıkları aşağıda sıralanmıştır:

1865-1908 Dönemi
• İttihat ve Terakki’ye geçiş dönemi: Yeni Osmanlılar Cemiyeti
• 1889 İttihat-ı Osmani: İbrahim Temo, İshak Sükuti, Abdullah Cevdet ve Mehmet Reşit
• Jön Türk hareketi sırasında Osmanlı İmparatorluğunun genel durumu
• Jön Türk kavramı ve etkilendiği düşünce akımları: Liberalizm, Pozitivizm v.b.
• Hücre usulü ve Karbonari örgütünün etkisi
• Cemiyetin dayandığı kitle( asker, bürokrat, aydın)
• Sultan 2.Abdülhamit’in Jön Türk hareketine yaklaşımı ve hafiye teşkilatı
• Cemiyetin Avrupa’da yerleşmesi ve İttihatçı basın
• Mizancı Murat Bey ve Mizan gazetesi
• Cemiyet önderi olarak Ahmet Rıza Bey ve Meşveret gazetesi
• Avrupa devletlerinin Jön Türklere yaklaşımı
• Azınlıkların Jön Türk hareketi içindeki yeri
• Ahmet Rıza ve Osmanlıcılık
• Harp Okulu: Hüseyin Avni ve Süleyman Paşa
• 1897 Yunan savaşı galibi Sultan’dan İttihatçılara genel af, cemiyetin zayıflaması ve yurda dönüşler
• Abdullah Cevdet: Osmanlı ve İçtihat gazeteleri
• Damat Mahmut Paşa ve oğulları Prens Sabahattin ile Lütfullah’ın Avrupa’ya kaçması ve mücadelede yeni dönem
• 4 Şubat 1902 1. Jön Türk kongresi: Sultan’ın kongreyi önleme çabaları, alınan kararlar ve yankıları
• Prens Sabahattin ve liberalizm: Adem-i Merkeziyet ve Teşebbüs-i Şahsi Cemiyeti
• Ahmet Rıza’nın kongre kararlarına karşı görüşleri
• 1.Jön Türk kongresinin Avrupa’da ve İstanbul’da yarattığı tepkiler
• Yurtiçinde örgütlenme teşebbüsleri: 3.Ordu ve Makedonya
• Selanik’te Talat, Mithat Şükrü, Ömer Naci beyler ve arkadaşlarının meydana getirdiği teşekkül ve mason localarıyla olan ilişkileri
• Masonluğun İttihatçılar arasındaki yeri
• Harp Okulu öğrencileri üzerindeki Namık Kemal etkisi
• Mustafa Kemal ‘in Vatan ve Hürriyet Cemiyeti
• Dönüm Noktası: Osmanlı Hürriyet Cemiyeti ve İttihat ve Terakki ile birleşmesi
• Sultan Abdülhamit’in en güvendiği unsurlardan olan Arnavutların Cemiyete kazandırılması politikası
• Osmanlıcılık politikasının olumlu ve olumsuz etkileri
• 2.Abdülhamit’in Jön Türk hareketini durdurma çabaları: jurnalcilik, basın sansürü, alaylı-mektepli subay tartışması
• 1905 Rus devriminin Osmanlı sarayında ve aydın çevrelerde yarattığı etki
• Selanik merkez kumandanı Nazım Bey’in öldürülmesi, Enver, Kolağası Niyazi ve Eyüp Sabri Beylerin dağa çıkması
• 1907 2.Jön Türk kongresi
• 1908 İngiltere ve Rusya arasındaki Reval görüşmesinin Cemiyet üzerindeki etkisi, meşrutiyet baskısının ve silahlı eylemlerin artması
• Cemiyetin İstanbul’a görüşme için gönderdiği heyet

1908- 1913 Dönemi

• 2.Meşrutiyeti hazırlayan sebepler
• Meşrutiyet’in ilanının Türk ve azınlık halk üzerinde yarattığı tesir
• Büyük Devletlerin Meşrutiyetin ilanına karşı yaklaşımları
• Siyasi parti olarak İttihat ve Terakki- Komitacı örgüt olarak İttihat ve Terakki
• Tatbik edilecek olan yeni rejimin esasları
• Yıldız sarayının yağmalanması ve Yıldız Evrak-ı Tetkik komisyonu
• Siyasi mahkûmların affedilmeleri ve yurda geri dönmeleri
• İttihat ve Terakki ve muhaliflerin seslerinin yükselmeye başlaması
• Avcı Taburlarının önemi
• 2.Abdülhamit’in meşrutiyet hükümetleri: Said Paşa, Kamil Paşa, Hüseyin Hilmi Paşa ve Ahmet Tevfik Paşa hükümetleri
• Meşrutiyetin ilanından sonra toprak kayıpları: Avusturya-Macaristan’ın Bosna-Hersek’i işgali, Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilan etmesi ve Girit’in Yunanistan’a ilhakı ve muhalefet üzerindeki etkileri
• 31 Mart Olayını hazırlayan faktörler: Cemiyetin politikaları ve Osmanlıcılık tutumu, Azınlıklar, Muhalif Partiler, Gazeteler, Dernekler v.b
• Taşkışla askerleri ve “ İrtica” kelimesinin siyasi literatüre girmesi
• İttihad-ı Muhammedi Cemiyeti, Volkan gazetesi ve Derviş Vahdeti
• Osmanlı Ahrar Fırkası, Fedakaran-ı Millet cemiyeti ve bu dönemdeki diğer muhalif siyasi teşekküller
• Hareket ordusu: Mahmut Şevket Paşa, Hüseyin Hüsnü Paşa ve Mustafa Kemal’in ordu içindeki yerleri
• Hareket Ordusunun İstanbul’a girmesi, isyanı bastırması ve harp divanı
• İttihatçıların Ermeni komiteleriyle olan ilişkileri
• Sultan 2.Abdülhamit’in hal’i ve 5.Mehmet Reşat
• 1913’e kadar denetleme iktidarı ve İttihat ve Terakki perde arkasında
• Almanya taraftarı bir politika ve Arnavutluk olaylarının büyümesi
• 1913’e kadarki hükümetler ve icraatları
• Balkan devletleriyle münasebetler: Kiliseler kanunu ve çözülmenin hızlanışı
• 5. Mehmet Reşat’ın Arnavutluk gezisi
• Hürriyet ve İtilaf Partisi, partiyi oluşturan unsurlar ve ana prensipleri
• Halaskar-ı Zabitan grubu
• Trablusgarp savaşı, Rodos ve On iki adanın kaybı
• Balkan Savaşları ve Edirne’nin kaybı
• Arnavutluk’un bağımsızlığını kazanması

1913-1926 Dönemi

• Edirne’nin geri alınması, Lüleburgaz savaşı ve Enver Bey’in yükselişi
• Garbi Trakya Bağımsız Hükümeti
• Kamil Paşa’nın sadareti ve Babıali baskını
• Mahmut Şevket Paşa’nın sadareti ve öldürülmesi
• Sait Halim Paşa
• Balkan Savaşları sonunda yapılan antlaşmalar
• Osmanlı Devleti’ni 1.dünya savaşına sokan unsurlar
• Reşadiye ve Sultan Osman gemileri
• Alman hayranlığı, Goben ve Breslav gemileri
• Kapitülasyonların kaldırılması ve Cihat-ı Ekber
• 1.Dünya Savaşında İttihat ve Terakki politikaları: eğitim, milli iktisat siyaseti ve teşvik-i sanayi kanunu, siyasi, askeri ve toplumsal konular
• 1915 Ermeni iddiaları ve İttihatçılar
• Umur-u Şarkiye Dairesi ve Teşkilat-ı Mahsusa: kuruluşu, yapılanması, icraatları
• Enver, Talat ve Cemal paşalar
• Talat Paşa’nın sadrazamlığa gelişi, 1917
• 1.Dünya savaşının sonu ve Mondros mütarekesi
• İttihatçıların güçlerini kaybetmeleri
• Sultan Vahdeddin’in İttihatçılara karşı tutumu
• Milli Mücadele döneminde İttihatçılar ve Ankara hükümetinin İttihatçılara yaklaşımı
• Karakol Cemiyeti, Kara Kemal ve Kara Vasıf Beyler
• Enver Paşa’nın Karakol Cemiyeti ile olan münasebeti
• İstiklal Mahkemeleri ve İttihatçılar
• Terakkiperver Cumhuriyet fırkasının kuruluşu, faaliyetleri ve kapatılması
• İzmir Suikastı ve yargılamalar
• Türk Edebiyatında İttihatçılık imajı
• Günümüz Türkiye’sinde İttihatçılık algısı

İlgili Diğer Temalar

Yürütme ve Bilim Kurulu

Yürütme Kurulu:

Prof. Dr. Ahmet CİHAN, Medeniyet Üniversitesi, Sosyoloji Bölümü, İstanbul

Prof. Dr. İbrahim Ethem ATNUR, Atatürk Üniversitesi Tarih Bölümü, Erzurum

Prof. Dr. Süleyman SEYDİ, Süleyman Demirel Üniversitesi Tarih Bölümü, Isparta

Yrd. Doç. Dr. Akif KİREÇÇİ, Bilkent Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü, Ankara

Düzenleyenler

Türk Tarih Kurumu Başkanlığı

Program

Sempozyum programı...

Ulaşım ve Konaklama

Makaleleri kabul edilen Akademisyenlere Ulaşım ve Konaklama bilgileri iletilecektir.

Önemli Tarihler

Sempozyum Yeri: Ankara
Özetlerin Gönderilmesi Için Son Tarih: 15 Aralık 2013
Makalelerin Gönderilmesi Için Son Tarih: 1 Mayıs 2014
Kabul Edilen Makalelerin Duyurulmasi: 15 Ağustos 2014
Sempozyum: 25 Kasım 2014

İletişim-Sekretarya

Türkçe / English/Contact: Uzm. Yrd. Selin EREN, - 0-312- 310 23 68 / 209

Uzm. Yrd. Mustafa TURANLI, - 0-312- 310 23 68 / 209

Uzm. Yrd. Yasin ARIK, Uzm. Yrd. Akif ARSLAN - 0-312- 310 23 68 / 209